Dünya Genelinde Şarap Tüketimi: Kişi Başı Veriler

Kişi başı şarap tüketimi ne kadar ve bu tüketim dünya genelinde nasıl bir dağılım gösteriyor? Şarap tüketimi, binlerce yıllık geçmişiyle yalnızca bir içecek alışkanlığı değil; kültür, gelenek, gastronomi ve sosyal yaşamın önemli bir parçası olarak öne çıkmaktadır. Ölçülü tüketim bağlamında sağlıkla da ilişkilendirilen şarap, ülkelerin tarihsel üretim kapasiteleri, ekonomik yapıları ve toplumsal normları doğrultusunda kişi başına düşen tüketim miktarları açısından büyük farklılıklar göstermektedir.

Uluslararası veriler, dünya genelinde kişi başı şarap tüketimi bakımından öne çıkan ülkeleri açık biçimde ortaya koymaktadır. Güncel istatistiklere göre Portekiz, yıllık kişi başı 61.1 litre şarap tüketimi ile küresel sıralamanın ilk sırasında yer almakta; onu İtalya, Fransa ve Lüksemburg gibi köklü şarap kültürüne sahip ülkeler takip etmektedir. Bu veriler, Gıda ve Tarım Örgütü (FAO) ile Uluslararası Bağ ve Şarap Örgütü’nün (OIV) paylaştığı resmi istatistikler temel alınarak oluşturulmuştur.

Bu çalışma yalnızca kişi başı şarap tüketimi en yüksek ülkelerle sınırlı kalmayıp, verisine ulaşılabilen tüm ülkeleri kapsayacak şekilde genişletilmiştir. İlk 20 ülke için 2024 OIV verileri kullanılırken (çoğunlukla 15 yaş ve üzeri yetişkin nüfus esas alınarak), küresel karşılaştırmanın tamamında 2022 yılına ait toplam nüfus bazlı kişi başı şarap tüketimi verileri dikkate alınmıştır. Kullanılan metodolojideki bu farklılıklar, bazı ülkeler arasında görülen tüketim değerlerindeki değişkenliği açıklamaktadır.

Kişi Başı Şarap Tüketiminde En Yüksek 20 Ülke

Şarap tüketimi açısından Avrupa ülkeleri açık ara öne çıkmakta ve bölgenin köklü bağcılık kültürünü yansıtmaktadır. Portekiz, İtalya ve Fransa listenin ilk sıralarında yer alırken, bu ülkelerdeki kişi başı şarap tüketimi küresel ortalamanın (yaklaşık 2.8 litre) oldukça üzerindedir. Sıralama şu şekildedir:

Portekiz 61.1 litre ile ilk sırada yer alırken, onu İtalya (42.7), Lüksemburg (41.8) ve Fransa (41.5) takip etmektedir. Gürcistan, Hırvatistan, İsviçre ve Avusturya gibi ülkeler de yüksek şarap tüketimi oranlarıyla dikkat çekmektedir. İlk 20 içerisinde Avustralya ve Arjantin gibi Avrupa dışı ülkeler de yer almaktadır.

Bu veriler, şarap tüketiminin söz konusu ülkelerde günlük yaşamın doğal bir parçası olduğunu göstermektedir. Portekiz’in porto ve vinho verde şarapları, Fransa’nın Bordeaux bölgesi ya da İtalya’nın Chianti şarapları bu kültürel sürekliliğin önemli örnekleridir. Yerel üretim, gastronomi, turizm ve sosyal alışkanlıklar yüksek şarap tüketimi seviyelerinde belirleyici rol oynamaktadır.

Küresel Ölçekte Şarap Tüketimi: Tüm Ülkeler

En yüksek şarap tüketimi oranlarına sahip ülkeler tabloyu domine etse de, dünya genelinde şarap tüketimi oldukça eşitsiz bir dağılım göstermektedir. Asya, Afrika ve Orta Doğu’daki birçok ülkede kültürel, dini ve ekonomik nedenlerle kişi başı şarap tüketimi oldukça düşüktür.

Bu kapsamlı değerlendirme için World Population Review tarafından yayımlanan 2022 verileri kullanılmıştır. Bu veri seti, 170’ten fazla ülke ve bölgeyi kapsamakta olup, kişi başı yıllık şarap tüketimini toplam nüfus üzerinden litre bazında sunmaktadır. OIV verilerine kıyasla daha düşük görünen rakamların temel nedeni, çocuk nüfusun da hesaplamaya dahil edilmesi ve verilerin daha eski bir yıla ait olmasıdır.

Listede Lüksemburg, Portekiz, Fransa ve İtalya kişi başı şarap tüketiminde üst sıralarda yer almaya devam ederken; Türkiye, Çin, Hindistan ve birçok Afrika ülkesi oldukça düşük tüketim değerleriyle dikkat çekmektedir. Hindistan’da kişi başı şarap tüketimi verisi bulunmamakta olup, yıllık toplam tüketimin yalnızca yaklaşık 7.000 litre olduğu belirtilmektedir.

Veri Notları

Tüm değerler yıllık kişi başı şarap tüketimi (litre) olarak ifade edilmiştir. Bazı ülkelerde tüketim verisi sıfıra yakın veya hiç raporlanmamıştır; bu durum genellikle yasal kısıtlamalar ve kültürel tercihlerle ilişkilidir. En iyi 20 ülke ile genel liste arasındaki farklar, kullanılan metodoloji ve nüfus hesaplama kriterlerinden kaynaklanmaktadır.

Trendler ve Değerlendirmeler

Şarap tüketimi büyük ölçüde Avrupa merkezlidir; ilk 20 ülkenin büyük çoğunluğu Avrupa’dan çıkmaktadır. Fransa, İtalya ve İspanya gibi tarihsel üretim merkezleri bu tabloyu şekillendirmektedir. Avrupa dışındaki ülkelerde ise Avustralya, Arjantin ve Gürcistan güçlü yerel şarap endüstrileri sayesinde öne çıkmaktadır.

Küresel ölçekte şarap tüketimi hafif bir düşüş eğilimindedir. OIV verilerine göre 2024 yılında dünya genelindeki toplam şarap tüketimi 214.2 milyon hektolitreye gerilemiş ve bu rakam 1961’den bu yana en düşük seviye olarak kayda geçmiştir. Ekonomik baskılar, sağlık odaklı yaşam tarzları ve iklim değişikliği bu düşüşte etkili olmaktadır.

Buna karşın Çin ve Brezilya gibi ülkelerde toplam şarap tüketimi artış göstermekte, ancak kişi başı şarap tüketimi hâlen düşük seviyelerde kalmaktadır. Bu durum, söz konusu pazarların uzun vadede büyüme potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.

Portekiz’de kişi başı yılda 61.1 litre şarap tüketen bir şarap tutkunu da olsanız, Hindistan’da neredeyse sıfıra yakın tüketimi olan biri de olsanız; şarap tüketimi dünya genelinde kültürel farklılıklarla birlikte evrilmeye devam etmektedir.