İşletim Sistemlerinin Çıkış Tarihleri: Windows, macOS ve Linux Ne Zaman Çıktı?

Bilgisayar işletim sistemlerinin geçmişi, günümüzde kullandığımız Windows, macOS ve Linux’tan çok daha eskiye dayanıyor. İşletim sistemlerinin çıkış tarihleri incelendiğinde, modern bilgisayarların gelişiminde özellikle Unix’in önemli bir dönüm noktası olduğu görülüyor. Microsoft, Apple ve daha sonra Linux dünyası ise kişisel bilgisayarların gelişimini farklı yönlerde şekillendirdi.

Kısaca: Unix’in geliştirilmesine 1969’da başlandı, Microsoft Windows’un ilk sürümü 1985’te piyasaya çıktı, Linux 1991’de ortaya çıktı ve bugün macOS olarak bildiğimiz Mac OS X ise 2001’de kullanıma sunuldu.

İşletim Sistemlerinin Çıkış Tarihleri

Bilgisayar işletim sistemlerinin gelişimi 1950’li yıllara kadar uzanıyor. Aşağıdaki tabloda Unix, DOS, Windows, Macintosh, Linux, BSD, Android ve ChromeOS gibi bilgisayar dünyasında önemli yere sahip işletim sistemlerinin ve ana sürümlerinin çıkış tarihleri kronolojik olarak yer alıyor.

İşletim sistemlerinin çıkış tarihleri – Windows, macOS, Linux ve Unix
Unix’ten Windows 11’e bilgisayar işletim sistemlerinin kronolojik gelişimi. İşletim Sistemlerinin Çıkış Tarihleri
İşletim Sistemiİlk Çıkış TarihiGeliştirici / Köken
GM-NAA I/O1956General Motors / North American Aviation
CTSS1961MIT
OS/3601964IBM
Multics1969MIT / Bell Labs / General Electric
Unix1969Bell Labs
CP/M1974Digital Research
VMS / OpenVMS1977Digital Equipment Corporation
BSD1977University of California, Berkeley
Apple DOS1978Apple
86-DOS1980Seattle Computer Products
MS-DOS 1.01981Microsoft
PC DOS 1.01981IBM / Microsoft
Lisa OS1983Apple
GNU Projesi1983Richard Stallman / GNU
Macintosh System Software / System 11984Apple
MSX-DOS1984Microsoft
Windows 1.020 Kasım 1985Microsoft
AmigaOS1985Commodore
Windows 2.01987Microsoft
OS/21987IBM / Microsoft
MINIX1987Andrew S. Tanenbaum
NeXTSTEP1989NeXT
Windows 3.022 Mayıs 1990Microsoft
Linux1991Linus Torvalds
Solaris1992Sun Microsystems
Windows 3.16 Nisan 1992Microsoft
Debian1993Ian Murdock / Debian Project
Windows NT 3.127 Temmuz 1993Microsoft
FreeBSD 1.01 Kasım 1993FreeBSD Project
NetBSD1993NetBSD Project
Windows 9524 Ağustos 1995Microsoft
BeOS1995Be Inc.
OpenBSD1996OpenBSD Project
Mac OS 826 Temmuz 1997Apple
Windows 9825 Haziran 1998Microsoft
Mac OS 923 Ekim 1999Apple
Windows 200017 Şubat 2000Microsoft
Windows Me14 Eylül 2000Microsoft
Mac OS X24 Mart 2001Apple
Windows XP25 Ekim 2001Microsoft
Ubuntu20 Ekim 2004Canonical / Ubuntu Community
Windows Vista30 Ocak 2007Microsoft
iPhone OS / iOS2007Apple
Android2008Google / Open Handset Alliance
Windows 722 Ekim 2009Microsoft
ChromeOS / Chromebook2011Google
Windows 826 Ekim 2012Microsoft
Windows 8.117 Ekim 2013Microsoft
Windows 1029 Temmuz 2015Microsoft
macOS Sierra20 Eylül 2016Apple
Windows 115 Ekim 2021Microsoft

Not: Bazı sistemlerde geliştirme, ilk duyuru, kaynak kodunun yayımlanması ve ticari kullanıma sunulma tarihleri farklıdır. Bu nedenle tabloda mümkün olduğunca ilk kamuya açık veya genel kullanıma sunulan sürüm esas alınmıştır.

Öne Çıkan Tarihler

Bilgisayar işletim sistemleri tarihindeki önemli dönüm noktaları kısaca şöyledir:

  • Unix: 1969
  • MS-DOS: 1981
  • Macintosh System Software: 1984
  • Windows: 1985
  • NeXTSTEP: 1989
  • Linux: 1991
  • Windows NT: 1993
  • FreeBSD: 1993
  • Windows 95: 1995
  • Mac OS X: 2001
  • Windows XP: 2001
  • Ubuntu: 2004
  • Android: 2008
  • Windows 7: 2009
  • ChromeOS: 2011
  • Windows 10: 2015
  • macOS adlandırması: 2016
  • Windows 11: 2021

Burada özellikle macOS Sierra satırı önemlidir. Apple’ın Mac işletim sistemi 2016 yılında ortaya çıkmadı. Günümüzdeki sistem ailesinin doğrudan öncülü olan Mac OS X, 24 Mart 2001’de piyasaya çıktı. Apple, 2016 yılında OS X adlandırmasını bırakıp sistemi macOS olarak adlandırmaya başladı.

İşletim sistemlerinin tarihsel gelişiminin yanı sıra güncel lisans maliyetlerini de merak ediyorsanız, Windows, macOS ve Linux için hazırladığımız işletim sistemleri fiyatları karşılaştırmasına göz atabilirsiniz.

Unix Ne Zaman Çıktı?

Unix’in geçmişi 1969 yılına uzanıyor. Ken Thompson, Dennis Ritchie ve Bell Labs’taki diğer araştırmacılar tarafından geliştirilmeye başlanan Unix, daha sonra bilgisayar tarihinin en etkili işletim sistemi ailelerinden biri haline geldi.

Unix’in önemi yalnızca kendi kullanımından kaynaklanmıyor. BSD, macOS ve çok sayıda ticari Unix sistemi doğrudan veya dolaylı olarak bu ekosistemden etkilendi.

1973 yılında Unix’in önemli bölümlerinin C programlama diliyle yeniden yazılması ise sistemin farklı bilgisayar mimarilerine taşınmasını kolaylaştıran önemli gelişmelerden biri oldu.

Bugün kullandığımız pek çok işletim sistemi ve yazılım geliştirme aracında Unix’in oluşturduğu yaklaşımın izlerini görmek mümkün.

Windows Ne Zaman Çıktı?

Microsoft’un ilk Windows sürümü olan Windows 1.0, 20 Kasım 1985 tarihinde piyasaya çıktı.

Windows 1.0, günümüzdeki Windows sürümleri gibi bağımsız ve kapsamlı bir işletim sistemi olmaktan ziyade MS-DOS üzerinde çalışan grafiksel bir ortam niteliğindeydi.

Microsoft sonraki yıllarda Windows’u hızla geliştirdi.

Önemli Windows Sürümlerinin Çıkış Tarihleri

Windows SürümüÇıkış Tarihi
Windows 1.020 Kasım 1985
Windows 2.01987
Windows 3.022 Mayıs 1990
Windows NT1993
Windows 9524 Ağustos 1995
Windows 9825 Haziran 1998
Windows 200017 Şubat 2000
Windows Me14 Eylül 2000
Windows XP25 Ekim 2001
Windows Vista30 Ocak 2007
Windows 722 Ekim 2009
Windows 826 Ekim 2012
Windows 1029 Temmuz 2015
Windows 115 Ekim 2021

Özellikle Windows 95, Başlat menüsü ve görev çubuğu gibi daha sonraki Windows sürümlerinin temel kullanıcı arayüzü öğelerinin yaygınlaşmasında önemli rol oynadı.

2001’de çıkan Windows XP ise Microsoft’un tüketici ve profesyonel Windows ürünlerini NT tabanı etrafında bir araya getirdiği önemli dönüm noktalarından biri oldu.

macOS Ne Zaman Çıktı?

Bu sorunun cevabı hangi Mac işletim sistemi neslinin kastedildiğine göre değişiyor.

Apple’ın Macintosh bilgisayarları için geliştirdiği klasik Macintosh System Software 1984 yılında kullanılmaya başlandı. Ancak günümüzde kullandığımız macOS’un doğrudan temelini oluşturan Mac OS X, 24 Mart 2001 tarihinde piyasaya çıktı.

Mac OS X’in altyapısında Apple’ın açık kaynaklı Darwin sistemi bulunuyordu. Darwin ise Mach teknolojileri ile BSD kökenli Unix bileşenlerini bir araya getiren bir altyapıya sahipti.

Apple daha sonraki yıllarda ürünün adını değiştirdi:

Mac OS X → OS X → macOS

“macOS” adı ise Apple tarafından 2016 yılında kullanılmaya başlandı.

Dolayısıyla “macOS 2016’da çıktı” demek teknik olarak yanıltıcıdır. 2016 yılında esas olarak isim değişti; günümüzdeki sistem ailesinin Mac OS X adıyla başlangıcı 2001’e kadar uzanıyor.

Linux Ne Zaman Çıktı?

Linux’un başlangıç yılı 1991 olarak kabul ediliyor.

Finlandiyalı yazılım geliştiricisi Linus Torvalds, 1991 yılında üzerinde çalıştığı yeni işletim sistemi çekirdeğini duyurdu. Linux daha sonra dünyanın en büyük açık kaynak yazılım projelerinden biri haline geldi.

Burada önemli bir ayrım bulunuyor:

Linux teknik olarak tek başına tam bir masaüstü işletim sistemi değil, işletim sistemi çekirdeğidir.

Ubuntu, Debian, Fedora, Arch Linux ve Linux Mint gibi dağıtımlar Linux çekirdeğini kullanarak tam işletim sistemi deneyimi sunar.

Bu nedenle “Linux’un çıkış tarihi” ifadesinde genellikle Linux çekirdeğinin ortaya çıktığı 1991 yılı esas alınır.

Ubuntu Ne Zaman Çıktı?

En bilinen Linux dağıtımlarından Ubuntu’nun ilk sürümü Ubuntu 4.10 Warty Warthog, 20 Ekim 2004 tarihinde yayımlandı.

Ubuntu’nun amacı Linux’u masaüstü kullanıcıları için daha erişilebilir hale getirmekti. Zaman içerisinde masaüstü bilgisayarlardan sunuculara ve bulut altyapılarına kadar geniş bir kullanım alanına ulaştı.

Ubuntu’nun temelinde Debian bulunurken sistem Linux çekirdeğini kullanıyor.

FreeBSD Ne Zaman Çıktı?

FreeBSD projesinin temelleri 1993 yılında atıldı ve FreeBSD 1.0 aynı yıl yayımlandı.

FreeBSD, Linux dağıtımı değildir. Unix’in BSD kolundan gelen ayrı bir işletim sistemidir.

Bu ayrım özellikle Linux, Unix ve macOS arasındaki ilişkiler konuşulurken önemlidir.

macOS ve Linux Aynı Yazılım Tabanını mı Kullanıyor?

Hayır. macOS ve Linux aynı kod veya çekirdek tabanını kullanmaz.

Linux, Linus Torvalds tarafından 1991 yılında sıfırdan geliştirilmeye başlanan Linux çekirdeğine dayanır.

macOS ise Apple’ın Darwin altyapısı üzerinde çalışır ve XNU adlı farklı bir çekirdek kullanır. XNU içerisinde Mach teknolojileri ve BSD kökenli bileşenler bulunur.

Buna rağmen macOS ile Linux arasında kullanıcı açısından birçok benzerlik vardır. Bunun temel nedeni iki sistemin de Unix dünyasından gelen standartları ve çalışma prensiplerini büyük ölçüde benimsemesidir.

Örneğin her iki sistemde de terminal üzerinden şu komutlarla karşılaşabilirsiniz:

cd, ls, pwd, ssh, grep, chmod

Bu nedenle özellikle yazılım geliştiriciler için macOS Terminal ile Linux terminal ortamı arasında Windows’a kıyasla daha tanıdık bir geçiş bulunabilir.

macOS Linux Tabanlı mı?

Hayır. Yaygın inanışın aksine macOS Linux tabanlı değildir.

İki işletim sistemi ayrı çekirdeklere sahiptir:

ÖzellikmacOSLinux
ÇekirdekXNULinux Kernel
Temel altyapıDarwin, Mach, BSDLinux Kernel + kullanıcı alanı araçları
İlk ortaya çıkışMac OS X: 20011991
Kaynak modeliKarmaÇekirdek açık kaynak
Unix ilişkisiUNIX tabanlı / sertifikalı sürümleri mevcutUnix benzeri
GeliştirmeAppleTopluluk + şirketler

Benzer terminal komutlarının bulunması iki sistemin aynı yazılım tabanını kullandığı anlamına gelmez.

İşletim Sistemlerinin Tarihsel Gelişimi

Modern masaüstü işletim sistemlerinin geçmişini basitleştirerek iki önemli gelişim koluyla göstermek mümkün.

Unix ve BSD tarafında gelişim kabaca şöyledir:

Unix → BSD → NeXTSTEP → Darwin → Mac OS X → macOS

Linux tarafında ise:

Unix’ten esinlenen sistem yaklaşımı → GNU araçları + Linux çekirdeği → Linux dağıtımları

Microsoft tarafında ise kişisel bilgisayar tarihinin önemli hattı:

MS-DOS → Windows → Windows 9x → Windows NT tabanı → Windows XP → Windows 10 → Windows 11

Bu üç ekosistem günümüz masaüstü bilgisayar pazarının temel işletim sistemi yaklaşımlarını oluşturuyor.

En Eski İşletim Sistemi Unix mi?

Hayır. Unix bilgisayar tarihindeki ilk işletim sistemi değildir.

Unix’ten önce ana bilgisayarlar için geliştirilmiş farklı işletim ve iş yönetim sistemleri bulunuyordu. Unix’in önemi “ilk işletim sistemi” olmasından değil, daha sonraki işletim sistemleri ve yazılım geliştirme kültürü üzerinde bıraktığı büyük etkiden kaynaklanıyor.

Unix’in 1969’dan itibaren gelişmeye başlaması, bugün kullanılan pek çok işletim sistemi teknolojisinin tarihini anlamak açısından önemli bir dönüm noktasıdır.

Windows mu Daha Eski Linux mu?

Windows daha eskidir.

İlk Microsoft Windows sürümü 1985 yılında, Linux ise 1991 yılında ortaya çıktı. Aralarında yaklaşık altı yıllık fark bulunuyor.

Ancak Windows’un öncesinde Microsoft, 1981’den itibaren MS-DOS ile kişisel bilgisayar işletim sistemi pazarında faaliyet gösteriyordu.

macOS mu Daha Eski Windows mu?

Bu karşılaştırmada kullanılan başlangıç noktası önemlidir.

Apple’ın klasik Macintosh işletim sistemi 1984 yılında, Windows 1.0 ise 1985 yılında çıktı. Bu açıdan Macintosh yazılımı Windows’tan daha eskidir.

Fakat günümüzdeki macOS’un temel aldığı yeni nesil Mac OS X 2001 yılında piyasaya çıktı.

Dolayısıyla:

Klasik Macintosh sistemi: 1984
Windows: 1985
Linux: 1991
Modern Mac OS X/macOS ailesi: 2001

şeklinde bir kronoloji oluşturmak mümkündür.

İşletim Sistemlerinin Çıkış Tarihleri Hakkında (SSS)

İlk Windows ne zaman çıktı?

İlk Microsoft Windows sürümü olan Windows 1.0, 20 Kasım 1985 tarihinde piyasaya çıktı.

Linux ne zaman çıktı?

Linux çekirdeğinin geliştirilmesi ve kamuya duyurulması 1991 yılında gerçekleşti. Linus Torvalds tarafından geliştirilen Linux daha sonra çok sayıda işletim sistemi dağıtımının temelini oluşturdu.

macOS ne zaman çıktı?

Modern macOS ailesinin başlangıcı kabul edilen Mac OS X, 24 Mart 2001 tarihinde piyasaya çıktı. Apple “macOS” adını ise 2016 yılında kullanmaya başladı.

Windows XP ne zaman çıktı?

Windows XP, 25 Ekim 2001 tarihinde dünya genelinde kullanıma sunuldu.

Ubuntu ne zaman çıktı?

Ubuntu’nun ilk genel sürümü olan Ubuntu 4.10, 20 Ekim 2004 tarihinde yayımlandı.

Unix ne zaman çıktı?

Unix’in geliştirilmesine 1969 yılında Bell Labs’ta başlandı.

macOS ile Linux aynı mı?

Hayır. macOS XNU çekirdeğini, Linux sistemleri ise Linux çekirdeğini kullanır. İki sistem Unix dünyasından gelen birçok ortak prensibi paylaşsa da aynı işletim sistemi veya aynı kod tabanı değildir.

Muharrem Eminoğlu Avatar

Muharrem Eminoğlu

SEO Uzmanı & Dijital İçerik Üreticisi SEO, GEO, veri analizi ve dijital içerik stratejisi alanında 2002’den bu yana deneyime sahip; yüksek trafikli web projeleri geliştiren ve yöneten uzman.

Muharrem Eminoğlu, 2002 yılından bu yana web teknolojileri, dijital yayıncılık, SEO, organik trafik geliştirme ve içerik stratejisi alanlarında çalışmalar yürütmektedir. Karekod.org ve Karekod Blog’un yayın süreçleri, SEO stratejisi, veri odaklı içerik geliştirme ve dijital görünürlük çalışmalarından sorumludur.

Uzmanlık Alanları SEO • GEO • İçerik ve Organik Trafik Optimizasyonu • Veri Analizi

Uzmanlık ve Deneyim

Muharrem Eminoğlu, 2002’den bu yana web teknolojileri, SEO, dijital yayıncılık, içerik stratejisi ve veri analizi alanlarında çalışmalar yürütmektedir. İçerikler; güncel veriler, güvenilir kaynaklar, sektör gelişmeleri ve kullanıcı ihtiyaçları dikkate alınarak hazırlanmaktadır.

Editöryal Süreç

Yayınlanan içerikler doğruluk, güncellik ve kullanıcı faydası açısından kontrol edilir; gerekli görüldüğünde yeni bilgiler doğrultusunda güncellenir.

Karekod Blog’un araştırma, kaynak kullanımı, içerik güncelleme ve hata düzeltme süreçleri hakkında ayrıntılı bilgi için Editoryal İlkeler ve İçerik Politikası sayfasını inceleyebilirsiniz.

Veri Kaynakları

  • Resmî kurum ve kuruluşların yayımladığı bilgiler
  • Marka ve hizmet sağlayıcıların resmî açıklamaları
  • Sektörel raporlar ve pazar verileri
  • Güncel fiyat listeleri ve karşılaştırmalar

Şeffaflık

Bazı içeriklerde iş ortaklığı (affiliate) bağlantıları bulunabilir. Bu bağlantılar üzerinden işlem yapılması kullanıcıya ek maliyet oluşturmaz ve içeriklerin değerlendirme ölçütlerini etkilemez.

İletişim

İçeriklerde fark ettiğiniz hata veya güncelliğini yitirmiş bilgiler ile öneri ve iş birliği talepleriniz için isbirligi@karekod.org adresinden iletişime geçebilirsiniz.

Doğruluk Kontrolü & Yayın İlkeleri
İnceleyen: Alanında Uzman Editörler
Bizi Takip Edin

Yorumlar

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir