BIST 100 Nedir?

BIST 100, Borsa İstanbul’da işlem gören ve ilgili endeks kurallarına göre seçilen 100 payın performansını izleyen temel göstergelerden biridir. Yaygın TL fiyat endeksinin kodu XU100’dür. Endeks, bütün şirketlerin fiyatının eşit ağırlıklı ortalaması değildir; fiili dolaşım ve piyasa değeri gibi unsurların etkili olduğu bir hesaplamaya dayanır.

BIST 100 neyi gösterir?

Borsa İstanbul’un XU100 sayfası bu endeksi ağırlık sınırlamalı olmayan bir fiyat endeksi olarak tanımlar. Belirli bir güne ait şirket listesini öğrenmek için ilgili dönemin resmî bileşen ve değişiklik duyuruları kullanılmalıdır. Eski bir tabloda yer almak, bir şirketin bugün de BIST 100’de olduğunu kanıtlamaz.

Şirketler nasıl seçilir, endeks nasıl hesaplanır?

BIST pay endeksleri kuralları, seçime ve hesaplamaya ilişkin kriterleri belirler. Fiili dolaşımdaki payların piyasa değeri ve işlem hacmi gibi veriler ilgili değerlendirme kapsamında önem taşır. “Türkiye’nin en büyük 100 şirketi” ifadesi; borsada işlem görmeyen şirketler ve farklı büyüklük ölçüleri nedeniyle tek başına yeterli tanım değildir.

Basitleştirilmiş olarak endeks; pay fiyatı, pay sayısı ve fiili dolaşım gibi bileşenlerle oluşan değerlerin, endeks böleni kullanılarak dönüştürülmesiyle hesaplanır. Sermaye işlemleri ve kapsam değişiklikleri için düzeltmeler gerekir. Bu nedenle 100 hisse fiyatını toplayıp 100’e bölmek doğru hesap değildir.

Fiyat endeksi ile getiri endeksi aynı mı?

Fiyat endeksi ile nakit temettülerin yeniden yatırıma dönüştürüldüğü varsayımını içeren getiri endeksi farklı sonuç verebilir. Ayrıca TL ve yabancı para cinsinden endeksler birbirinden ayrılır. Bir performans karşılaştırmasında para birimini, başlangıç-bitiş tarihini ve fiyat/getiri türünü birlikte belirtin.

Örneğin varsayımsal bir endeks 10.000’den 10.500’e çıkarsa dönem değişimi (10.500 − 10.000) / 10.000 × 100 = %5’tir. Bu, aynı dönemde her payın %5 arttığı veya yatırımcının masraflardan sonra %5 kazandığı anlamına gelmez.

Endeks yükselince veya düşünce ne olur?

Endekste ağırlığı yüksek birkaç payın hareketi, genel değeri belirgin biçimde etkileyebilir. Endeks yükselirken bazı paylar düşebilir; düşerken bazıları yükselebilir. Kendi portföyünüzün sonucu sahip olduğunuz varlıklar, ağırlıklar ve işlem zamanlarına bağlıdır. Endeks hareketi tek başına ekonominin bütününü veya sonraki piyasa yönünü kanıtlamaz.

Düşen fiyat otomatik olarak ucuz veya iyi yatırım demek değildir. Şirketin finansal durumu, değerleme, likidite ve yatırımın riski ayrıca incelenmelidir. Hisse Senetleri hakkında temel kavramları bilmek, endeks haberlerini okumayı kolaylaştırır.

BIST 100 doğrudan satın alınabilir mi?

Endeks bir göstergedir; tek başına şirket payı değildir. Bir endeksi izlemeyi amaçlayan fonların veya diğer ürünlerin gider, takip farkı, likidite ve risk koşulları farklı olabilir. Bunları bir aracı kurum veya ürünün resmî belgeleri üzerinden incelemek gerekir. Burada belirli bir ürün alma önerisi verilmez.

Güncel veri kontrol listesi

• Endeks kodu ve fiyat/getiri türü doğru mu?
• Veri gerçek zamanlı mı, gecikmeli mi, kapanış mı?
• Şirket listesi hangi endeks dönemine ait?
• Karşılaştırmanın para birimi ve tarih aralığı aynı mı?
• Görülen değişim portföy getirisiyle karıştırılıyor mu?

Önceki sürümdeki 2023 şirket tablosu ve tarihi belirsiz BIST 30 listesi güncel bileşen listesi olarak kullanılmadı. Bu sayfa güncel 100 şirketin eksiksiz listesini sunmaz. DCA hesap örneği ile tarihli kur verileri farklı ölçümlerin nasıl okunacağını tamamlar.

Kaynaklar: Borsa İstanbul XU100 endeks sayfası, BIST Pay Endeksleri açıklaması ve piyasa değeri ağırlıklı pay endeksleri temel kuralları. Aşağıdaki video ve bağlantılı içerik arşiv niteliğindedir; içlerindeki tarihli listeler ayrıca kontrol edilmelidir.